Pensioen op maat, want ‘one size fits all’ is zelden goed

‘Investment beliefs zijn het raamwerk voor het beleggingsbeleid. Aan het vaststellen van die beliefs moet je veel tijd besteden’, adviseert René Goris, investment consultant bij Willis Towers Watson. Aan de andere kant van het spectrum staat de deelnemer. Het gaat om zijn pensioeninkomen. ‘Naarmate de weg daar naar toe beweeglijker is, krijgt hij een onzekerder gevoel’, stelt LifeSight’s manager beleggingen Jeroen Molenaar.

Goris schetst hoe het beleggingsbeleid van pensioenfondsen tot stand komt, Molenaar licht het beleggingsbeleid van LifeSight toe. Zij waren twee van de sprekers op een klantenbijeenkomst van LifeSight. HR-functionarissen en OR- en pensioencommissieleden lieten zich bijpraten over menselijk gedrag bij het nemen van financiële beslissingen, internationale pensioenontwikkelingen en beleggingsbeleid. De bijeenkomst vond plaats in het oude pand Mereveld, aan de rand van Utrecht. ‘Lang geleden was dit een kroeg, waar boeren hun ervaringen deelden. Om daar hun voordeel mee te doen en wijzer te worden’, zei LifeSight-bestuurder Annemiek Vollenbroek in haar openingswoord. ‘Laten wij vanmiddag hetzelfde doen.’

Basis van beleggingsbeleid

‘Het beleggingsbeleid van pensioenfondsen start met het bepalen van een missie en doelen. De investment beliefs zijn de basis van het beleggingsbeleid’, zegt Goris. Als de beliefs bijvoorbeeld zijn dat een pensioenfonds actief wil beleggen, aandacht heeft voor innovaties en maatschappelijk verantwoord ondernemen belangrijk vindt, dan moet je die beliefs straks in de beleggingsportefeuille kunnen terugzien. Hetzelfde geldt voor beliefs ten aanzien van governance. Wat wordt er uitbesteed? Hoe veel ruimte krijgen de uitvoerders?

Beleggingsmix

‘De volgende stap, of het nu om een fonds gaat of om een particulier, is het vaststellen van het strategisch beleggingsbeleid door bijvoorbeeld een Asset Liability Management studie. Welke mix hoort bij jouw beleid?’ Vervolgens wordt in het beleggingsplan vastgelegd wat de randvoorwaarden zijn. ‘Op detailniveau wordt beschreven hoe het proces is ingericht. Bijvoorbeeld hoe je omgaat met de beleggingsmix. Wanneer wordt die aangepast? En hoe?’ In deze fase horen ook de afspraken over het beheer. Is dat passief of actief? Welke benchmark wordt gevolgd?

Matching en return

‘De optimale beleggingsportefeuille, ingeval er sprake is van verplichtingen waartegenover de beleggingen staan, bestaat uit een matchingportefeuille om het risico op de verplichtingen af te dekken en een returnportefeuille voor (bijvoorbeeld) indexering’, zegt Goris. zo is in de defined contribution-context (DC) het risico van een lagere rente op de hoogte van de uitkering bij het ingaan van de pensioenleeftijd. ‘Naarmate een deelnemer ouder wordt, wordt het renterisico afgedekt met meer obligaties. Dat wordt ingebouwd in de lifecycle.’

Rendement op rendement

Molenaar gaat dieper in op het perspectief van de deelnemer. Hoeveel onzekerheid accepteert hij als het om zijn verwachte pensioen gaat? Veel volatiliteit zal hem niet gelukkig maken. En zijn pensioen wordt er ook niet beter van.  ‘Hoe beweeglijker het jaarlijkse rendement, hoe lager het rendement op langere termijn.’Als het rendement de ene maand 25 procent is en de maand erop min 20 procent, is het resultaat 0, rekent hij voor. ‘Rendementen over meer periodes kun je niet bij elkaar optellen, maar moet je met elkaar vermenigvuldigen. De deelnemer maakt rendement op rendement.’

Persoonlijke mix

Op het deelnemersportaal van LifeSight zien deelnemers hun verwachte pensioenuitkomst, die elk kwartaal geactualiseerd wordt. Ze kunnen aangeven welke wensen zij hebben, bijvoorbeeld wanneer ze willen stoppen met werken of wat ze verwachten ten aanzien van hun inkomen. LifeSight wijst voor elke deelnemer bij aanvang een persoonlijke beleggingsmix toe op basis van onder meer diens salaris en hoeveel jaar het nog duurt voordat de deelnemer met pensioen gaat. ‘Er zijn 86 beleggingsmixen beschikbaar, alle met en zonder de mogelijkheid voor deelnemers om voor te sorteren op een variabele uitkering op moment van pensioen. Deelnemers krijgen vanaf de start een passende beleggingsmix die meebeweegt’, zegt Molenaar. ‘Een “one size fits all” beleggingsmix is niet optimaal.’  

Indien de deelnemer er voor kiest om de beleggingen door LifeSight te laten uitvoeren dan wordt de ingelegde pensioenpremie geinvesteerd in drie eigen fondsen. LifeSight heeft een matching kort fonds, een matching lang fonds en een rendementfonds.